Trong khuôn khổ Ngày Sáng tạo Việt Nam 2010, Trung tâm Hành động vì Sự phát triển Đô thị và Uỷ ban Y tế Hà Lan cùng hỗ trợ Hội Phụ nữ Phường Thượng Đình, Quận Thanh Xuân, Hà Nội tham gia sự kiện với đề án: “Hạn chế khói than độc hại tại các hộ gia đình có thu nhập thấp”.

Ngày Sáng tạo Việt Nam – Vietnam Innovation Day (VID) là một hoạt động thường niên được tổ chức từ năm 2003 do Ngân hàng Thế giới (World Bank) phối hợp với Bộ Tài Nguyên và Môi trường, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Việt Nam tổ chức. Trải qua bảy năm, VID là sân chơi sáng tạo của các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn quốc, với khoảng hai triệu USD được trao để thực hiện hơn 200 dự án trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ngày Sáng tạo Việt Nam năm 2010 được khởi động từ tháng 1, với chủ đề “Việt Nam với biến đổi khí hậu” thu hút khoảng 252 đề án tham dự. Sau vòng sơ khảo, vòng chung khảo diễn ra trong 2 ngày 5 – 6/5/2010, 61 đề án đã được lọt vào. VID 2010 không chỉ là một cuộc thi, một “hội chợ nhỏ”, nơi “khoe tài” của những nhà sáng tạo, mà còn là một diễn đàn chia sẻ kiến thức và thảo luận mở với chủ đề “Ứng phó với biến đổi khí hậu”.

Đúng với mục đích hoạt động nhằm nâng cao năng lực cộng đồng của mình, Trung tâm Hành động vì Sự phát triển Đô thị đã tham gia Ngày Sáng tạo Việt Nam với tư cách là đơn vị hỗ trợ, tham mưu và hướng dẫn cho các cán bộ của Hội Phụ nữ Phường Thượng Đình, Thanh Xuân, Hà Nội. Đề án của chúng tôi là một trong 61 đề án đã xuất sắc lọt qua vòng sơ khảo để tham dự vòng chung khảo.

Địa điểm mà đề án hướng tới là Cụm dân cư Thăng Long 1, Phường Thượng Đình, Quận Thanh Xuân. Cụm dân cư thuốc lá Thăng Long 1 có 509 hộ dân, tập trung nhiều công nhân nghỉ hưu, thu nhập thấp và nhà cửa chật chội (trung bình 16m²/hộ dân bốn nhân khẩu). 2/3 số hộ dân này đun nấu bằng bếp than.Vì mật độ dân số đông, trình độ dân trí và thu nhập ở mức trung bình và thấp, diện tích đất ở chật hẹp, người dân trong phường nói chung và người dân trong cụm dân cư Thăng Long nói riêng vẫn giữ thói quen đun nấu dùng bếp than do tiết kiệm được chi phí hơn so với các loại bếp khác và dễ mua các sản phẩm này thông qua những người bán than đến từng hộ gia đình, đồng thời các hộ dân ở đây chưa có thông tin và chưa được tiếp cận với nguồn và nhà cung cấp than sạch.

Những người tham gia đề án mong muốn sẽ giúp nâng cao nhận thức về tác hại của khói than đối với vấn đề sức khoẻ và môi trường cho 4000 hộ gia đình trên địa bàn phường Thượng Đình. Nếu dự án được thực hiện, ước tính sẽ có ít nhất 200 hộ gia đình (tương đương với khoảng 1000 người) hưởng lợi từ việc chuyển sang sử dụng than sạch và bếp than tiết kiệm năng lượng. Mô hình dự định sẽ được giới thiệu đến các hội phụ nữ khác trên địa bàn Quận Thanh Xuân sau khi thành công với cụm dân cư thí điểm. Những người xây dựng đề án cũng hướng tới những tác động tích cực đến các cơ quan nhà nước nhằm tăng cường công tác quản lý chất lượng than và bếp than.

Ban tổ chức đã trao 30 giải cho 30 đề án xuất sắc hơn cả. Điểm khác biệt là hầu hết các đề án đoạt giải năm nay đều là những đề án hướng về các địa bàn ngoài Hà Nội như Cao Bằng, Sơn La, Nam Định, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Yên, An Giang... thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như nông nghiệp, lâm nghiệp, truyền thông, dạy nghề... Các đề án sẽ được triển khai trong thực tế, góp phần làm giảm thiểu sự nóng lên của trái đất, ứng phó với biến đổi khí hậu, đúng với chủ đề của Ngày Sáng tạo Việt Nam năm nay.

Năm nay là năm thứ tư Trung tâm Hành động vì Sự phát triển Đô thị tham gia Ngày Sáng tạo Việt Nam 2010. Những kinh nghiệm đã có sẽ giúp chúng tôi ngày càng hoàn thiện tổ chức, trực tiếp hoặc hỗ trợ các cộng đồng cùng hành động vì môi trường sống xanh, vì sự phát triển bền vững.